<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?><?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml"
	schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="ed" subtype="ZM">
      <teiHeader>
            <fileDesc>
                  <titleStmt>
                        <title type="main">Зографска грамота на Йоан Александър от 1342 г.</title>
                        <editor>Андрей Бояджиев</editor>
                  </titleStmt>
                  <publicationStmt>
                        <publisher>Софийски университет „Св. Климент Охридски“</publisher>
                        <pubPlace>София</pubPlace>
                        <date when="2024-10-03" change="#initial">03-20-2024</date>
                        <idno>ZGr_Io_Alex</idno>
                        <availability>
                              <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/legalcode.de">https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/legalcode.de</licence>
                        </availability>
                  </publicationStmt>
                  <sourceDesc>
                        <p>https://bg.wikisource.org/wiki/Зографска_грамота_на_цар_Иван_Александър</p>
                  </sourceDesc>
            </fileDesc>
      </teiHeader>
      <text>
            <front>
                  <p>Зографската грамота е хрисовул на цар Иван Александър.  С него българският цар, със съгласието на византйския император Йоан V Палеолог, дарява на Зографската света обител селото Хантак в поречието на Долна Струма, тогава в границите на Византия. Грамотата е написана на пергамент с размер 63x36 см. с полуустав. Златният печат липсва, но документът е добре запазен. </p>
                  <p>Последно издание: <rs type="bibl" ref="#Pavlikianov2014">Pavlikianov 2014</rs>: 330 – 337</p>
                  <p>Сигнатура в Зографската света обител: 1.12.7.</p>
            </front>
            <body>
                  <div type="diplomatic" rend="line-height">
                        <ab xml:lang="cu" rend="line-height">
                    <lb n="1"/>
                    <hi rend="red">Е҆́</hi>лма оу҅бо быстъ мановение б҃а ѡц҃а и҆ г҃а нашего і҆ис҃ѹ хрїста, ходатаиствомъ сѫщыѫ и҆ истиньныѫ<lb n="2"/>
                        прѣчистыѫ и҆ прѣбл҃гословеныѫ влⷣчцѫ и҆ бг҃ородителницѫ, на ст҃ѣи горѣ а҆́ѳѡнстѣи еже быти<lb n="3"/> 
                        въ неи пристанище спс҃ениѹ въсѣкои҆ дш҃и хрїстианⸯстѣи паче же православнѣи҆, и҆ съ оусръдиемъ прѣ<lb n="4" break="no"/>
                              бѣгаѫщѻи въ неи· є҆ѫ҆же ради вины, и҆ въздвигошѫ трѹдолюбезнѣ мноꙃи, дѡмовы ст҃ыѫ вели<lb n="5" break="no"/>
                              кы и҆ дивны· цр҃ие блг҃очестивии· и҆ бѡголюбивии вельмѫже. и҆ прѣподобнии и҆нѡ́ци. и҆ оукрасї<lb n="6" break="no"/>
                              шѫ и҆ ѡ҆бѡгатишѫ въсѣко· камениемъ мнѡгѻцѣннымъ и҆ биср҃ѡмъ златом же, и҆ срєбрѡ<lb n="7" break="no"/>
                              мъ и҆ има́нⸯми и҆ инѣми правдами мнѡгыми, движимыми и҆ недвижимыми. є҆же быти въ <lb n="8"/>
                              довѻ́льство и҆ изꙿѻбїлие сѫщимъ и҆ прѣбываѫщиимъ въ таковыихъ въсечестныи҆хъ и҆ бж҃естⸯвъ<lb n="9" break="no"/>
                              ныи[хъ] дѡмовѻхъ, поѫ҆щихъ и҆ славѧщихъ є҆дїного бг҃а въ трои́ци савимагѻ, и҆ прѣчистѫѫ и҆ въсє<lb n="10" break="no"/>
                              пѣтѫѫ є҆го матере· поминати же и҆ правѻславныѫ и҆ хрїстѻлюбивыѫ и҆ приснѻпамѧтныѫ цр҃ѧ, <lb n="11"/>
                              и҆ прочѧѫ блаженыѫ ктиторы и҆ въсѣкъ рѡдъ хрїстианскы· и҆бо, не ѿ є҆дїнѻгѻ рѡда тъчиѫ и҆ли <lb n="12"/>
                              ѿ двою̑, ѻ҆брѣтаѫт сѧ въ тѻмъ ст҃ѣмъ мѣстѣ зда́теле, нѫ̏ пѻнеже ѻ҆бьщее сп҃сение въ немъ є҆стꙿ<lb n="13"/>
                              и҆́скаѫ҆щиимъ ѥ̏, ѻ҆бⸯще бѡ̏ быстъ и҆ мѣстѻ благовѻльствѹѫщиимъ· тѡ́го ради, и҆ ѻ҆брѣта<lb n="14" break="no"/>
                              ѫ҆т сѧ зданиа ѿ въсѣкѻгѻ рѡда и҆ ѧзыка правсѻлавнагѻ· є҆же сѫтъ пръвѣе и҆ изрѧднѣи́шеє, <lb n="15"/>
                              гръци· блъгарє· потѡм же, сръбъє̏· рѹсси· и҆́вере· въсѣкъ же и҆матъ памѧть протї<lb n="16" break="no"/>
                              вѫ свѻе҆мѹ потрѹждениꙋ, паче же ръвениѹ. въ нихъ же ѻ҆брѣтае҆т сѧ и҆ бѻжестъвныи и҆ <lb n="17"/>
                              въсечестныи дѡмъ, є҆же въ и҆мѧ пѻчитае҆мыи, ст҃агѻ и҆ славнаа́гѻ велїкѻмѫченїка и҆ <lb n="18"/>
                              пѻбѣдѻнѻсца геѡргїа, и҆ нареченныи зѡгра̀фѡвъ· съ́и ѹ́бѡ, издавна прѣдръжимъ є҆<lb n="19" break="no"/>
                              стъ ѿ правѻслав̾ныи҆хъ и҆ благѻчестивыхъ и҆ хрїстѻлюбивыихъ цр҃ии блъгарскыи҆хъ, дѣдъ <lb n="20"/>
                              и҆ прѣдѣдъ цртⷭ҇ва ми и҆ прилагали сѫтъ и҆ крѣпили къждѻ и҆хъ, є҆ликѻ бл҃гѻвѻлилъ є҆сть, <lb n="21"/>
                              даже и҆ дѻ црⷭ҇тва нашегѻ, ѻ своеи памѧти. ѿнелиже пакы благѻизволилъ е҆стъ г҃ъ бг҃ъ мо<lb n="22" break="no"/>
                              и і҆с҃ хсꙿ милостиѫ и҆ хѻдатаи҆ствѻмъ прѣчистыѫ є҆го мт҃ере· и҆ посади мѧ на прѣстолѣ <lb n="23"/>
                              блъгаръскагѻ црⷭ҇тва є҆же є҆стъ дѣдни, и҆ прѣдни црⷭ҇тва ми, прилагааше и давааше и црⷭ҇тво<note>Лигатура <quote xml:lang="cu">Тв</quote>.</note> <lb n="24"/>
                              ми є҆лїкѻ по силѣ въ въсѣ врѣмена свѻа· нѫ̏ та̏ въсѣ, ни въ что же въмѣнѣа҆хѫ сѧ црⷭ҇твѹ ми, <lb n="25"/>
                              противѫ и҆ какѻ и҆мааше желание и҆ пѻпечениє и҆ ревноваше ꙃѣлѡ дн҃ъ и҆ нощъ прѻмы<lb n="26" break="no"/>
                              шлѣѫ какѻ и҆ кѻе҆ѫ вещиѫ лѝ дѣлѻмъ изъѡбрѣсти и҆ пѻдати тѻ́мѹ въсечестноѡмѹ дѡ́<lb n="27" break="no"/>
                              мѹ ст҃го и славнагѻ великѡмѫченїка пѻбѣдѻнѻ́сца геѡ́ргїа, дѻстѻа́нїє нѣкоє, <lb n="28"/>
                              недвижимѻ и҆ неѿемлемо· и҆ понеже ꙋбо ѻ҆брѣтааше сѧ ѿнѫдъ въ дръжавѣ гръчестѣ <lb n="29"/>
                              и҆ на стримѡнѣ сѐлѻ зѡвомѡе ха́нтакъ. и҆ бѣше ѻ семъ прѣдъвѣдѻмѻ црⷭ҇твѹ ми· ꙗ<lb n="30" break="no"/>
                              кѻ и҆скѻмѻ бысть мнѡгажⷣи ѿ мнѡгыхъ прѣжде сегѻ врѣмене· и҆скахѫ бѡ̏ таковѻе се<lb n="31" break="no"/>
                              лѡ и҆ цр҃ие бывшиї прѣжде насъ и҆ кралїе и҆ подаваахѫ и҆ мнѡго ты́сѧща, и҆ не спѻдѻбишѫ <lb n="32"/>
                              сѧ поѭтї є· бѣше же ꙋбо се̏, ꙗ҆ко мнит сѧ съмѻтрение ст҃гѻ· Нинѣ оу҆бѡ црⷭ҇тво ми поне<lb n="33" break="no"/>
                              же прилежааше таковое селѡ къ достѻанїѹ то́го въсечестнаго дѡма ст҃аго и҆ славнааго вє<lb n="34" break="no"/>
                              ликѡмч҃нїка и҆ побѣдоносца геѡргӥа, прѣложивъ на щедрѡты бж҃иѫ и҆ прѣчистыѫ е҆гѻ <lb n="35"/>
                              матере· и҆ на хѻдатаитвѻ и҆ пѻмощь ст҃аго, ѥще же и҆ на и҆стиннѫѫ и҆ нелицемѣрнѫѫ <lb n="36"/>
                              любѻвъ е҆же имѣше црⷭ҇тво ми съ прѣвысокыи҆мъ цр҃емъ гръцкыимъ възлюбенымъ бра<lb n="37" break="no"/>
                              томъ и҆ сватомъ црⷭ҇тва ми киръ а҆ндрѻнїкѻмъ палеѻлогѻмъ даже и҆ дѻ съмр҃ти е҆гѻ̑· и҆ по <lb n="38"/>
                              съмр҃ти е҆гѻвы пакы, не измѣни сѧ црⷭ҇тва ми любѡвъ· Нѫ паче оусоубоуби (!)<note>Вм. <quote xml:lang="cu">оусоугоуби</quote>.</note> тѫ̏  и҆ на сн҃а є҆го, <lb n="39"/>
                              прѣвысокаго цр҃ѣ гръкѡмъ калѻі҆ѡанна палеѻлѻга· възлюбенагѻ а҆непсеа и҆ свата црⷭ҇тва <lb n="40"/>
                              ми·  ҆Єго же дѣлꙿма, и҆ дръзновениє҆мъ посла къ немѹ црⷭ҇твѻ ми и҆ проси е́мѹ такѻвѻ<lb n="41" break="no"/>
                              е селѻ зовѻмѻе хантакъ на имѧ ст҃аго и҆ славнагѻ великѡмч҃нїка и побѣдонѻсца геѡ́р<lb n="42" break="no"/>
                              гїа, є҆же и҆ быстъ абїе без въсѣкѻгѻ прѣкѻслѻвїа и҆ прѣрѣканиа паче же съ любовиѫ. И пода<lb n="43" break="no"/>
                              де таковое селѡ зовомое хантакъ въ вѻли црⷭ҇тва ми· имже ѻбразомъ проси е҆ црⷭ҇тво ми· не <lb n="44"/>
                              нѫждно нѣкакѻ ни прикрывено, нѫ҆ по любови· и҆ ꙗ҆ко блг҃ѻчестивъ и҆ прѣвысокъ цр҃ъ, вънѧ<lb n="45" break="no"/>
                              тъ и҆ подаде такѻвѻе селѻ съ въсѣмъ прилежаниемъ и правдами егѻ, блг҃оволенїемъ свои<lb n="46" break="no"/>
                              мъ въ слѹхъ и҆ ꙗвленїе въсего цртⷭ҇ва е҆гѻ, и҆ съ златопечатнымъ словѡмъ црⷭ҇тва е҆го, е҆же быти<lb n="47"/>
                              неѿстѫпимѻ и҆ неѿемлемѡ, ѿ вьсечестнагѻ прѣбываниа стг҃ѡ и славнагѡ велїкомⷱ҇нка <lb n="48"/>
                              и҆ побѣдоносца геѡ҆ргїа· прошениа ради и҆ хѻтѣниа црⷭ҇тва ми· Ѥ҆́ще же и҆ ѻ пѧтьдесѧтихъ <lb n="49"/>
                              перпирѣхъ е҆же задѣваахѫ стѧжаниѡмь тѻ́го въсечестнаго прѣбываниа и҆ взимаахѫ <lb n="50"/>
                              ради житарьства и҆ горнины и҆ градоꙃиданиа, и тыѫ повелѣ ѿсѣщи сѧ и҆ не взи<lb n="51" break="no"/>
                              мати сѧ ни до єдїноѫ чѧты, донелиже бѫдетъ и прѣбываетъ въсечестныи дѡмъ реченыи· <lb n="52"/>
                              И҆ понеже такѻвѻмѹ и҆ издавна желае҆момѻу и҆ добрѻѡ̑мѻу прошенїѻу спѻдѻби сѧ приѧти црⷭ҇тво<note>Лигатура <quote xml:lang="cu">Тв</quote>.</note> мⷩ҇·<lb n="53"/>
                              <hi rend="red">Б</hi>лагоизволи и҆ црⷭ҇твѻ ми· и҆ издаватъ настоѫщее златопечатное <hi rend="red">СЛО́ВѠ</hi> црⷭ҇тва ми· и҆мже <lb n="54"/>
                              и заповелѣватъ црⷭ҇тво ми· и҆мѣти и҆ ѻ҆бъдръжати ꙗ҆вленнѻѡмѹ монастирю црⷭ҇тва ми рече<lb n="55"/>
                              нное҆ селѡ, ха́нтакъ, бес крамолы весма непотъкновенно и҆ непокѻлѣблемо и неѿемлемѻ· <lb n="56"/>
                              съ въсѣкымъ прилежанїемъ и҆ прибыткѻмъ е҆гѻ·  ҆Ѥще же и҆ не задѣвати сѧ стѧжаниѡмъ <lb n="57"/>
                              тѻгѻ въсечестнагѻ монастирѣ за пѻдаание реченныимъ пѧтьдесѧтимъ перпирѣмъ, ѧ́<lb n="58" break="no"/>
                              же даваахѫ ради житарства и҆ горнины и҆ градѻꙃиданиа· понеже ѿпрѻси и҆ сихъ црⷭ҇тво <lb n="59"/>
                              ми, ꙋ прѣвысѻкаго цр҃ѣ гръческаго калѻі҆ѡа́нна палеѻлѡга, възлюбенагѻ а҆неѱеа и҆ <lb n="60"/>
                              сва́та црⷭ҇тва ми· и҆ такѻ и҆матъ быти непѻтъкнѻвенно, крѣпѻстиѫ и҆ силѡѫ настѻ<lb n="61" break="no"/>
                              ѫщагѻ златѻпечатнагѻ <hi rend="red">СЛО́ВА</hi> црⷭ҇тва ми· и҆ да ѻ҆бладѹѫ҆тъ и ѡбъдръжѧтъ прѣ<lb n="62" break="no"/>
                              пѻдѻбнии і҆нѡци е҆же въ ѻградѣ ст҃аго и славнаго великѡмѫченика и побѣдонѻ<lb n="63" break="no"/>
                              сца геѡргїа, наⷣ реченныимъ селѡмъ бес крамолы весма непѻтъ[к]нѻвенѻ и незыблемо, <lb n="64"/>
                              съ въсѣмь прилежѣниемъ и҆ прибыткѻмъ є҆гѻ· ѻ҆баче ни задѣвати ктѻ стѧжанїѡ<lb n="65" break="no"/>
                              мъ тѻго въсечестнагѻ монастирѣ за подаание пѧтьдесѧтимъ перпирѣмъ· пѻ<lb n="66" break="no"/>
                              неже ꙗ҆ко вышеꙗвленнѻ быстъ, ѿпроси ихъ црⷭ҇тво ми съ прочими прошении свѻи<lb n="67" break="no"/>
                              ми· И҆ оувѧза· и҆ оутвръди· и҆ ѹкрѣпи· блг҃овѻление҆мъ ба҃ ѡ҆́ца̀ и҆ га҃ нашегѻ і҆исѹ́ хрїста· <lb n="68"/>
                              и҆ ходатаиствомъ прѣчистыѫ бц҃ѫ· и҆ пѻмѻщиѫ ст҃го и҆ славнагѻ великѡмч҃нїка и҆ по<lb n="69" break="no"/>
                              бѣдѻнѻсца, геѡ́ргїа, є҆ликѻ пѻ силѣ· пѻнеже да приѻбрѧщет сѧ и҆ црⷭ҇тво ми въ тѻмꙿ <lb n="70"/>
                              ст҃омъ мѣстѣ, ꙗ҆коже и прѻчии҆ правѻславнии и блг҃ѻчестивни цр҃ие, дѣди и прѣдѣдї <lb n="71"/>
                              црⷭ҇тва ми· тѻ́го бѻ ради и҆ быстъ зла́топечатнѻе <hi rend="red">СЛО́ВА</hi> црⷭ҇тва ми и҆ посланѻ <lb n="72"/>
                              быстъ· мцⷭ҇а мартїа· на всѣкѻ ꙋтвръждение извѣстое· в лѣто ҂ѕ҃.ѡ҃ н҃. і҆ндїктї<lb n="73" break="no"/>
                        ѡ́ны десѧтиѫ· въ неже и наша благѻчестиваⷶ҇ и· бг҃опронареченнаа, назнамена дръжава, † <lb n="74"/>
                </ab>
                        
                        <ab xml:lang="cu" rend="line-height">  <hi rend="red">† Ї҆Ѡ҃ ВЪ ХА҃ БА҃ ВѢРЕНЪ ЦР҃Ь И САМѠДⷬЬЖЕЦꙿ ВСѢМЪ БЛꙿГАРѠМ·  ҆АЛЕѮАНⷣРЪ †</hi>
                    <note>Подпис с везано писмо.</note> </ab>
                            
                        </div>
            </body>
      </text>
</TEI>